Leven en laten leven?

U weet het zo langzamerhand wel; Kobus ziet en hoort alles. Meestal versla ik dat dan met een knipoog. Maar soms ben ik bloedserieus. En dat is nu.

Ik zeg vaker in mijn columns “Ik zie ze komen en gaan, die badgasten…” Ze komen genieten van het mooie eiland Terschelling. Ontstressen, onthaasten, tot je zelf komen of herbronnen, er zijn vele namen voor gegeven. Maar het komt allemaal op hetzelfde neer: Het eiland haalt je weg van je dagelijkse sleur, je stapt een andere wereld in met andere mensen.

Eilanders
Andere mensen? Ja, er leven hier ook mensen! Niet zoveel, maar diegene die hier leven die weten waar ze leven. En waarom ze hier leven. De Terschellingers hebben eeuwen geleden ontdekt hoe ze hier in een kleine gemeenschap het beste ervan kunnen maken. Breed hadden ze het niet, ze moesten het doen met datgene wat deze zandplaat in de zee, hen te bieden had. En dat was niet zo heel veel, maar het was genoeg. De eilanders zette ‘stoatsies’ om de botten op het wad te vangen. Ze gingen met bootjes door de haven heen voor een paar harders en uiteraard was er schar, gedroogd aan de zeelucht, niet te versmaden.

‘Knientsjes’
Maar ook de landbouw kwam op. Eigen melk, eigen vlees, maar helaas niet voor iedereen. In delen van Terschelling leefde men tegen de armoede grens aan en het vlees was voor hen veel te duur. Maar de Terschellingers waren inventief. Er huppelde immers genoeg smakelijke konijntjes rond, die een fantastisch onderkomen hadden gevonden in de Terschellinger duinen. Vanaf begin 1900 waren de eilanders heel behoorlijk ‘beknijst’ in het vangen van deze aaibare diertjes. Daar gebruikten ze vele methoden voor, zoals het vangen met strikjes en fretten, of met behulp van een groot zoeklicht en een snelle hond. Het gevangen konijntje werd met 1 klap achter de oren naar de konijnenhemel geholpen. Eenmaal thuis werd het diertje gevild en klaar gemaakt om door moeder de vrouw (bij het ontbreken van vriezers) in grote potten te worden ingewekt, voor later gebruik. Het konijn was iedere zondag een waar feestmaal. De broodnodige eiwitten kwamen op tafel voor het veelal grote gezin (10 of 12 kinderen was geen uitzondering toen) en het smaakte voortreffelijk. Het was voor vele gezinnen de enige dag in de week dat er vlees kon worden gegeten. Zo ging het de hele 20ste eeuw. De eilanders leefden in hechte gemeenschap, met hun eigen normen en waarden, en hun eigen gebruiken en eigenaardigheden. Maar altijd één met de natuur om hen heen, die hen in leven hield.

De gewaardeerde badgast
Voor veel mensen ‘van de wal’ was het eiland een waar paradijs. Ja, in de zomer dan hè! Zij hadden namelijk ontdekt dat het strand van Terschelling misschien wel het breedste strand van Europa was! Prachtig fijn zand, een heerlijke plek om met het gezin de hele zomervakantie te verpozen. Er gingen steeds meer boten van en naar het eiland, de weg naar het Noordzee badstrand werd verhard zodat de ‘badgast’ er gemakkelijker kon komen, en over hun hutkoffer hoefden ze zich geen zorgen te maken want het vervoersbedrijf haalde de spullen thuis in Nederland op en leverde deze bij het vakantieadres af. De vier of zes weken strandvakantie kon beginnen!

Koninklijke konijnen
En met de komst van het toerisme kregen de eilanders een andere bedrijfstak. Deze gasten hadden geld! En dat gaven ze uit in ruil voor een pond vers gevangen garnalen! Het konijnen vangen ging gewoon door uiteraard, want deze trouwe badgast wilde ook wel een smakelijk duinkonijntje eten! En niet alleen onze gasten hadden deze lekkernij ontdekt hoor. Wist u dat er jaarlijks honderden konijnen, gevangen op de Boschplaat, rechtstreeks naar het Koningshuis werden verscheept? Doe daar nog een paar Koninklijke kooieenden bij en Hare Majesteit en haar gasten in Den Haag konden weer lange tijd verwend worden.

Te let Borgein!
De jacht op konijnen ging ook met de tijd mee. Met de komst van de centjes van onze badgasten konden onze konijnenvangers zich op een zeker moment een geweer veroorloven. Een heel ander soort jacht ontstond. Effectiever? Je zou zeggen van wel, maar het tegendeel is waar. De jacht zoals eerder beschreven was vele malen effectiever. De jacht met het geweer is een samenspel tussen de schutter, de jachthond en het terrein waarin ze zich bevinden. Dat moet je heel behoorlijk kunnen, want anders ben je kansloos; die viervoeters zijn bloedje snel! Hoe ik dat allemaal weet? Tja, das heel gemakkelijk. Ik scheer in het voorjaar veel over de duinen op zoek naar die lieve waggelende bergeendjes die vluchtig achter hun moeder aan vanuit hun geboortenest (het konijnhol) naar het wad proberen te komen. En dat 2 kilometer lang. Nou een voor een gaan ze eraan. Zielig? Ja, het zal minder leuk zijn dan dat ik een patatje uit uw hand kom eten aan dek van de Friesland. Maar een meeuw moet ook overleven niet waar? Dus een paar goede eiwitten tegenover het frituurvet is hard nodig!

Niet meer jagen
Nu lees ik in een weggegooide krant het volgende: “Rechter legt konijnenjacht Terschelling stil”. Wat is dat nou? Heb ik dat goed gelezen? Ik zet mijn meeuwenleesbril op en lees hardop hetzelfde nog een keer, en wat blijkt? Iemand heeft er bezwaar tegen gemaakt dat er op dit eiland, ons eiland, mijn eiland, op konijnen word gejaagd. Dit is doorgegeven aan de zogeheten ‘Faunabescherming’ en die club heeft nu een rechtszaak opgestart tegen de Provincie, die het toestaat, met toestemming van terreineigenaar Staatsbosbeheer, om het konijn op het eiland te mogen bejagen. Er blijkt dat, sinds honderd jaar dat de eilanders al konijnen vangen, in 2008 iets veranderd te zijn, waardoor Staatsbosbeheer de jacht op konijnen in haar gebied niet meer vrijgeeft, maar in plaats daarvan het toestaat om het vele aantal konijnen op Terschelling te bestrijden omdat ze schade veroorzaken. Een klein maar wezenlijk verschil, maar snapt u het nog? Nou, zolang de eilanders hun konijntje voor de kerst en voor de winterse weekenden kunnen bemachtigen vinden zij het allemaal best natuurlijk! En onze zeer gewaardeerde badgast? Die snoept heerlijk mee. Op een aantal menukaarten prijkt in het winterseizoen het ‘eilander konijnstoof in rode wijn’ overigens nog lekkerder met een eigen gemaakte cranberrycompôte.

Schade
We weten allemaal dat de Faunabescherming gewoon heel graag wil dat het konijn voor het eerst in haar Terschellinger bestaan, net zoals een koe in India, vrij mag rondhuppelen, om vervolgens overal en nergens hun scherpe nageltjes in te zetten, op zoek naar een goede Chinees diep in de Terschellinger grond. Ze zijn ook zo lief, die konijntjes! . “Maar is er dan geen schade Kobus?” hoor ik u zeggen met angst in uw stem dat u straks geen konijntje meer kunt bestellen in uw favoriete restaurant. Ja natuurlijk wel! Ik zie die jongens er naar hartenlust op los graven in de zomerhuisgebieden, in de polder, in de waddendijk en natuurlijk in de Terschellinger duinen die ons behoeden tegen de bulderende Noordzee. En het zijn er plenty hoor! Ik hoor veel huisjeseigenaren klagen over de vele konijnengangen bij hun funderingen. En ook paardenvolk hoor je wel eens een opmerking maken. Maar is het onoverkomelijk? Nuehh… zeker niet. Als de jagers ze niet meer mogen wegschieten komen er gewoon nog meer konijnen. En met meer konijnen komen er minder beschikbare holen voor de bergeenden om in te broeden. En dan moet Kobus op zoek naar ander eten in het voorjaar! Nou, ik scharrel mijn kostje wel elders bij elkaar hoor, dus maak je over mij maar geen zorgen.

Zeven honderd varkens
Maar ik denk overal net even langer over na dan de gemiddelde eilander. Er is toch best iets geks aan de hand met dit verhaal. Want was het niet de toerist die hier als gast komt genieten van ons mooie eiland? En was het niet de eilander die deze gast met open armen ontvangt? En toch krijgt deze zelfde eilander nu een mes in zijn rug. Want is het niet de eilander die al meer dan een eeuw op het konijntje jaagt? Eerst als broodnodig levensonderhoud, later ook voor het Koningshuis en tegenwoordig om een eigen en eerlijke maaltijd op tafel te krijgen voor speciale gelegenheden van hen en u? De jagers hier jagen niet voor de ABN AMRO. In tegenstelling. Het is een manier van leven. Het zit ingebakken in hun DNA. Eén met de natuur, samen met de trouwe viervoeter en je eigen eten bemachtigen. Mooier is er toch niet? Vol walging kijken ze naar documentaires waar een Brabantse slachterij ieder dag maarliefst zevenhonderd opgehokte , met hormonen vetgemeste varkens, vakkundig om zeep helpen. Vol walging zien ze hoe een vijftal multinationals ervoor zorgen dat zij het alleenrecht hebben over de zaden die boeren mogen zaaien op hun land. Eigen zaad oogsten en uitzaaien is inmiddels strafbaar en het is wachten op de dag dat iemand de eilander komt vertellen dat ze niet meer hun eigen zaad mogen gebruiken in hun ‘tuuntsje’. Ja, ik ben op dreef ja.

Betutteling
Waar gaan we heen? Wat is dit voor gekke boel? Zijn we soms vergeten waar ons eten vandaan komt? Weten de kinderen aan de wal nog wel dat er voor die gehaktbal toch echt een koe door zijn hoeven is gestort? Zevenhonderd varkens per dag! En dan mogen die eilanders hier niet vijfhonderd konijntjes per jaar voor eigen gebruik uit de Terschellinger duinen halen? Wat een flauwekul! Het moet afgelopen zijn. Die eilanders moeten zich niet meer laten betuttelen. Schadebestrijding of niet, we willen, nee, we hebben het recht om ons konijntje te blijven bejagen. En niemand die ons daarvan kan weerhouden. Diegene die dat probeert mag wat Kobus betreft gelijk zijn biezen pakken en nooit meer terug komen. Het vissen met een wandje of fuik op het wad: Afgelopen. Strandrijden: ingeperkt. Het jagen op de boschplaat op de Koninklijke konijnen: afgelopen. Het jagen op het Terschellinger duinkonijn?

De ziel van de eilander
Beseffen deze ‘mensen’, die zich uitgeven als badgast maar niet in hun schaduw kunnen staan, dan niet dat ze direct ingrijpen in de ziel van de eilanders? En het is de eilander die Terschelling dàt eigen karakter meegeeft, waardoor gasten niet langer alleen voor het mooie strand komen, maar ook met wat minder weer, dus in de tussenseizoenen, het eiland bezoeken. En ze zijn allemaal zo gewaardeerd! Totdat er een exemplaar tussen zit die zich in het hoofd haalt om te willen bepalen wat wij hier op het eiland al een eeuw lang wel of niet kunnen doen, en dit ook nog van ons probeert af te pakken. Dat dames en heren, dàt is een brug te ver.

De ‘Exemplaren’
Het is welletjes met de bemoeienissen van deze, tja, ik noem ze maar ‘exemplaren’; afscheidingen van de echte badgast, bedorven met een virus dat het verstandelijk vermogen gelijk stelt aan die van een konijn, min één. Het wordt tijd dat de ‘exemplaren’ beseffen dat er echte mensen op dit eiland wonen. En dat ze leren om de gewoontes en gebruiken in de cultuur van deze gemeenschap te respecteren, zoals een echte badgast dat ook doet. Want als je de eilander zijn ziel, zijn recht van bestaan, zijn cultuur ook nog ontneemt, dan slacht je de kip met de gouden eieren. Dan haal je de sjeu uit de samenleving. En dat is ook een slecht vooruitzicht voor getrouwe badgasten zoals u! Want deze ‘exemplaren’ verknoeien het wel mooi voor de rest. De eilander zal op termijn zijn gasten niet meer met open armen durven ontvangen, maar ze met argusogen aanschouwen en wantrouwen. U zult zich hier niet meer welkom voelen en als gevolg zal de eilander zelf het konijn weer nodig hebben om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Ok, toegegeven, wel wat vergezocht, maar wat gaan we er dan aan doen? Kom op lieve badgasten! Kom op eigenwijze eilanders! Dit pikken we toch niet?

Parel der Waddeneilanden
Dus: reis af van het vaste land en laat de haast en stress achter je. Geniet van het eiland haar prachtige natuur en frisse zeelucht. Laat je verrassen door de eigenheid, die iedere bezoeker grijpt en die het zogeheten ‘eilandgevoel’ injecteert als een verslavende drug. Geniet van dit eiland zoals we dat met zijn allen hebben gemaakt. En geniet van de bewoners met hun eigen identiteit en van hun gastvrijheid waarin ze zich dankzij u in hebben mogen bekwamen. Geniet van elkaar, en respecteer daarbij elkaars eigenaardigheden en gebruiken, zonder gelijk een oordeel te vellen.

Alleen voor die mensen zal Terschelling de ware ´Parel der waddeneilanden´ zijn.

Groeten van Kobus!

16 gedachten over “Leven en laten leven?

  1. Wat een goede “noodkreet”! Ons hele land wordt al betutteld, laat er a.u.b. enkele vrijplaatsen zijn waar nog naar de mens geluisterd wordt. Waar mens en natuur nog een eenheid vormen.
    Maar van mij mogen ook de vissers weer bij thuiskomst een visje verkopen, al of niet aan boord gebakken.
    Laten we wat meer naar praktijkmensen luisteren.

  2. Natuurlijk Ik begrijp dat jullie last hebben van een Exemplaar dat denkt bij jullie de dienst uit te kunnen maken en dat wil ook ik niet.
    Nee laat het prachtige Terschelling met zijn bevolking genieten van wat ze altijd al hebben gedaan. Is het niet zo dat Exemplaren waar dan ook altijd hun zin krijgen? Neem exemplaar Landal verpest met al zijn bebouwing stukken prachtig Terschelling en haalt de mensen weg bij de eilanders. Die eilanders die altijd hun deuren open hebben staan en plaats bieden aan ons badgasten. Een fijn onderkomen op eilander manier. Nu word er dus opgelegd dat wij geen konijntjes meer mogen eten, nou ik kan genieten van een konijntje hoor en er zijn er echt genoeg op Terschelling. Die koninklijke konijntjes mogen natuurlijk wel geschoten blijven worden want de koninklijke familie is ook niet vies van een eiland konijntje. Kobus maak de spandoeken maar klaar en trommel iedereen maar op al moet ik kruipen naar Terschelling ik ga jullie steunen met alle liefde in mijn hart voor dit prachtige stukje Nederland. Voor mij buitenland in eigen land. Laat die bemoeizieke Exemplaren eerst de balk uit hun eigen ogen weg werken voordat ze de splinter uit de ogen van jou en je eilanders willen verwijderen. Kom in opstand en laat ze zich met hun eigenz zaken bemoeien. Weg met de Exemplaren!!!!! Lang leve Kobus!

  3. Als Geboren Terschellinger ben ik het helemaal met je eens. Goed verwoord😄 Er is niets lekkerder dan een konijn uit het wild.🐰

  4. Kobus, goed bezig. Houd de mensen allert. Laat je niet kisten. Blijf baas in eigen huis( lees eiland) en vang konijnen zo veel je wilt want die beestjes jongen aan de lopende band.
    Met vr. gr. Pier.

  5. Onze familie komt al sinds 1957 op Terschelling, het mooiste plekje op aarde!
    De badgasten komen in de eerste plaats voor de prachtige natuur, daarnaast is het leuk dat de eilanders aardige mensen zijn.
    Walgelijk vind ik dit artikel waarin de jacht verheerlijkt wordt.
    Vroeger in tijden van armoede kan ik het mij nog enigszins voorstellen dat er konijn gegeten werd maar in deze
    tijd van plofkippen en kiloknallers is dit toch niet meer nodig.
    Jarenlang waren er nauwelijks konijnen op de waddeneilanden t.g.v. myxomatose en VHS.
    Ik vraag mij af waar toen de stoere jagers waren om de ernstig zieke dieren uit hun lijden te verlossen.
    Maar ja, toen viel er aan de beesten geen geld te verdienen, je verkoopt geen zieke dieren aan restaurants.
    Nu de populatie groeit worden ze afgeschoten zodat het konijn t.z.t.weer in de minderheid is.
    Het is onzin om er trots op te zijn dat het Koninklijk Huis Terschellinger duinkonijn verorbert, de geschiedenis van deze
    familie is niet bepaald keurig en het zijn tevens collegajagers.
    De bewering dat jagen een manier van leven is en ingebakken zit in het DNA is ook idioot, in mijn ogen is het een stoornis in het
    DNA.
    De konijnen zijn ook door God geschapen om fijn te leven in het wild, ze zijn niet op aarde gekomen om op zo’n wrede manier aan hun eind te komen.
    Heb je wel eens een konijn horen gillen van angst of pijn als het eerste schot misgaat, dat gaat een normaal mens door merg en been.
    Tot slot je zal maar vegetarisch zijn of uit principe geen wild eten en dementerend in De Stilen zitten dan krijg je konijnebout op je bordje als zogenaamd vriendelijk gebaar van de jagers.
    Hiermee willen ze mogelijk hun kwade geweten een beetje sussen.

    Snowleopard.

  6. Goed artikel Kobus! Wij zitten er ook over na te denken om naar terschelling te gaan. Dit artikel heeft ons denk ik toch een beetje over de streep gekregen.. Iemand nog tips voor hotels terschelling? We zijn nog niet echt bekend op dit veelbelovende eiland.

  7. Geachte Kobus,
    Krijgen we ook een klein excuses nu het blijkt dat niet een badgast maar een zekere inwoner van Formerum de bij de faunabescherming lid zijnde en klagende partij was? Fijn overigens dat de rechter de konijnen jacht in het duin handhaafd, kan ik lekker mijn konijntje blijven eten. (Als het algemene landelijke jachtverbod nav de vogelgriepuitbraak nog voor de kerst wordt opgeheven…..)
    Met vriendelijke groet,
    Badgast (en jager aan de wal)

Kobus stelt jullie reacties op prijs!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s